Θεραπευτική Άσκηση: Τι είναι και γιατί αποτελεί τη βάση της σύγχρονης φυσικοθεραπείας
Εισαγωγή
Η θεραπευτική άσκηση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις της σύγχρονης φυσικοθεραπείας. Σε αντίθεση με την απλή σωματική άσκηση, σχεδιάζεται εξατομικευμένα με βάση την κλινική αξιολόγηση, τις ανάγκες του ασθενούς και τους θεραπευτικούς στόχους.
Η σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία υποστηρίζει ότι η κατάλληλα σχεδιασμένη άσκηση μπορεί να συμβάλει στη μείωση του πόνου, στη βελτίωση της λειτουργικότητας, στην αύξηση της δύναμης και της αντοχής, καθώς και στην πρόληψη υποτροπών σε πολλές μυοσκελετικές παθήσεις.
Τι είναι η θεραπευτική άσκηση;
Θεραπευτική άσκηση είναι η συστηματική και εξατομικευμένη εφαρμογή κινήσεων και ασκήσεων με σκοπό:
- τη μείωση του πόνου,
- την αποκατάσταση της λειτουργικότητας,
- τη βελτίωση της κινητικότητας,
- την αύξηση της μυϊκής δύναμης,
- την ανάπτυξη αντοχής,
- τη βελτίωση της ισορροπίας,
- την επιστροφή στις καθημερινές και αθλητικές δραστηριότητες.
Δεν πρόκειται για ένα γενικό πρόγραμμα γυμναστικής. Κάθε πρόγραμμα σχεδιάζεται μετά από αναλυτική αξιολόγηση και τροποποιείται ανάλογα με την πρόοδο του ασθενούς.
Γιατί θεωρείται η σημαντικότερη παρέμβαση στη φυσικοθεραπεία;
Τα τελευταία χρόνια, οι περισσότερες διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν την άσκηση ως βασικό στοιχείο αντιμετώπισης για παθήσεις όπως:
- οσφυαλγία,
- αυχεναλγία,
- τενοντοπάθειες,
- οστεοαρθρίτιδα,
- σύνδρομα υπέρχρησης,
- αποκατάσταση μετά από τραυματισμούς,
- μετεγχειρητική αποκατάσταση.
Η άσκηση δεν αντιμετωπίζει μόνο τα συμπτώματα, αλλά στοχεύει στη βελτίωση της συνολικής λειτουργικής ικανότητας του ατόμου.
Οι βασικές αρχές της θεραπευτικής άσκησης
Ένα σωστά σχεδιασμένο πρόγραμμα βασίζεται στις εξής αρχές:
Εξατομίκευση
Δεν υπάρχει μία άσκηση κατάλληλη για όλους. Δύο ασθενείς με την ίδια διάγνωση μπορεί να χρειάζονται εντελώς διαφορετικό πρόγραμμα.
Προοδευτική επιβάρυνση
Οι ιστοί προσαρμόζονται όταν η επιβάρυνση αυξάνεται σταδιακά.
Η πρόοδος μπορεί να γίνει με:
- περισσότερες επαναλήψεις,
- μεγαλύτερη αντίσταση,
- αυξημένο εύρος κίνησης,
- μεγαλύτερη διάρκεια,
- πιο σύνθετες ασκήσεις.
Ειδικότητα
Οι ασκήσεις πρέπει να σχετίζονται με τον στόχο.
Ένας ποδοσφαιριστής χρειάζεται διαφορετικές απαιτήσεις από έναν εργαζόμενο γραφείου ή έναν ηλικιωμένο που θέλει να περπατά χωρίς πόνο.
Συνέπεια
Η θεραπευτική άσκηση απαιτεί συστηματική εφαρμογή.
Τα καλύτερα αποτελέσματα επιτυγχάνονται όταν ο ασθενής συμμετέχει ενεργά και εφαρμόζει το πρόγραμμα με συνέπεια.
Πώς μειώνει τον πόνο;
Η θεραπευτική άσκηση δεν δρα μόνο στους μυς.
Σήμερα γνωρίζουμε ότι μπορεί να επηρεάσει:
- το νευρικό σύστημα,
- την επεξεργασία του πόνου,
- τη λειτουργία των αρθρώσεων,
- την κυκλοφορία,
- την αυτοπεποίθηση του ασθενούς,
- τον φόβο της κίνησης.
Η μείωση του πόνου αποτελεί αποτέλεσμα πολλών μηχανισμών και όχι μόνο της ενδυνάμωσης.
Σε ποιες παθήσεις εφαρμόζεται;
Η θεραπευτική άσκηση χρησιμοποιείται σε:
- οσφυαλγία,
- αυχεναλγία,
- πόνο ώμου,
- τενοντοπάθεια Αχιλλείου,
- επικονδυλίτιδα,
- πελματιαία απονευρωσίτιδα,
- σύνδρομο λαγονοκνημιαίας ταινίας,
- ρήξεις συνδέσμων,
- κακώσεις μηνίσκων,
- αποκατάσταση μετά από αρθροσκοπήσεις,
- αποκατάσταση μετά από αρθροπλαστικές,
- νευρολογικές παθήσεις,
- ισορροπία ηλικιωμένων,
- αθλητικές κακώσεις.
Συμπέρασμα
Η θεραπευτική άσκηση αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της σύγχρονης φυσικοθεραπείας. Δεν αντικαθιστά απαραίτητα άλλες θεραπευτικές τεχνικές, αλλά αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία οργανώνεται ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα αποκατάστασης.
Η σωστή αξιολόγηση, η εξατομίκευση και η προοδευτική επιβάρυνση είναι οι παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχία της θεραπείας και όχι η ύπαρξη ενός συγκεκριμένου τύπου άσκησης.
Βιβλιογραφία
- Hayden JA, et al. Exercise therapy for chronic low back pain. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2021.
- Delitto A, et al. Clinical Practice Guidelines for Low Back Pain. JOSPT.
- NICE Guideline NG59. Low Back Pain and Sciatica in Over 16s.
- ACSM. ACSM’s Guidelines for Exercise Testing and Prescription.
- World Physiotherapy. Evidence-based Physiotherapy Guidelines.